Artikelübersicht
| Artikel | Summarium | Incipit |
|---|---|---|
| Artikel 1 | Nv horet vnde vornemet von d<es> rechtes begin, vnde von wanne is her | |
| Artikel 2 | Von eiginschaft, vnde wy eigen lute zcum ersten sint vffkomen. | Hie von sagen die lute, daz dinstlute komen sint. Do wed(er) legeth sich |
| Artikel 3 | Von eigintschaft an gebort. | Man spricht aber, daz hie uor by den alden fursten gesaczt ist: Ap eyn vry |
| Artikel 4 | Wie eyn man sine vrieheit behalden sal mit geczuge zcu wichbilde rechte. | Welch man aber in wichbilde recht gesessen hot iar vnde tag an mannes |
| Artikel 5 | Von vorbanten vnde von vorczalten. | Welch man vnbesprochen im wichbilde zcu Sachzen in dem lande mit vnrechte |
| Artikel 6 | Wy wichbilde recht ist vff komen. | Wollet ir horen vnde vornemen, zo wil ich uch sagen von dem beghin |
| Artikel 7 | Von des richz beghin, vnde von siner wandelunge, vnde wie daz rich kegen | Nv muszin wir grifen an daz recht, vnde sagin, wy lange daz riche stund |
| Artikel 8 | Von des keisers rechte, wie das bestetigit ist. | Nv vornemet vmme dy fursten vnde vrieherren, wy sy mit den Romern zcu rate |
| Artikel 9 | Wy man obir den koning richten sal, vnde wy wichbilde recht uffkomen ist. | Nv horet vnde vornemet, wer obir den koning richten sal, ab er oberwunden |
| Artikel 10 | Wie Meideborg vzgesaczt ist zcu wichbilde rechte. | Nv vornemet, wy dy stat zcu Meydeborg aller erst besaczt wart mit des |
| Artikel 11 | Wo dy von Halle orteil holen. | Nv vornemet vmme dy von Halle, wo sy ir recht holen sollen, ab sie is |
| Artikel 12 | Ab zcu Meideborg orteils gebroch wurde, wo sy ir recht holen sollen. | Horet vnde vornemet, ab zcu Meideburg orteil gestraft wurde, wo sy daz |
| Artikel 13 | Wie den von Meideborg der phalcz gemacht wart. | Nv vornemet, wy en der koning den phalcz machte. Er nam die selbien vier |
| Artikel 14 | Wie der phalcz zcusampne komen sal, vnde wie man die herren dorczu laden | Also moget ir horen vnde vornemen, wy der phalcz sal zcu sampne komen |
| Artikel 15 | Wie man sy zcu dem phalcze ladin sal. | Nw horet, wy <man> sy laden sulle. Die herren sollen alle zcu dem phalcze |
| Artikel 16 | Wy man ding hegen sal zcu wichbilde. | Horet vnde vornemet, wie sich daz ding beghinnet zcu wichbilde rechte. Der |
| Artikel 17 | Von des richters errunge. | Nv vornemet, ab der schultis ymande erret an siner clage, vnde nicht |
| Artikel 18 | Wie man obir den richter clagin sal, der vngerichte nicht richten welde | Nv horet vnde vornemet alle: Ab eyn richter nicht recht richten welde, wen |
| Artikel 19 | Von des burgermeisters gerichte. | Wo man eynen burgermeister kusit yn eyner stat, den kust man zcu eynem |
| Artikel 20 | Von eygen, wy man das vorgebin moge zcu wichbilde rechte. | Sal eyn man sin eigen vorgeben in wichbilde nach rechte, do sal yener, der |
| Artikel 21 | Wy lange eyn man eynen geweren sal, vnde was eyne rechte gewere ist. | Gener, der daz eigen gab, sal sien gewere sien an dem gute iar vnde tag |
| Artikel 22 | Von libe geczucht zcu uordern. | Nv vornemet vnde hort, waz eyne frauwe iris mannes gut behalden moge nach |
| Artikel 23 | Von gerade vnde waz czu der gerade gehorit. | Wolt ir horen vnde vornemen, waz zcu der gerade gehorit. Do gehoren zcu |
| Artikel 24 | Von gehafter spise was selczens. | Nv horit vnde vornemet von der gehaften spise, die yn eynes mannes huze |
| Artikel 25 | Von hergewete. | Nv horet vnde vornemet, waz zcu deme hergewete gehoret in wichbilde. Do |
| Artikel 26 | Von erbe, waz dorczu gehorit. | Nv vornemet, was zcu dem erbe gehoret in wichbilde noch der |
| Artikel 27 | Von gerichte. | Horet, wy man eynen man bestetigen sal zcu wichbilde, der beclait wirt |
| Artikel 28 | Wie eyn man sich antwert weren mag in eynem and(er)n gerichte. | Keyn vzwendig man ist phlichtig, zcu antwerten yn eynem andern gerichte |
| Artikel 29 | Von gabe, die eyner vorgibt, der er keine gewere hot. | Welch man eyn gut dem and(er)n lest in siner gewere, do er selbir keyne |
| Artikel 30 | Von gabe. | Was man mannen ader wibern gibt in wichbilde, daz sollen sy besiczen dry |
| Artikel 31 | Von burgeczoge vmme schult. | Welch man eynen burgen seczt vor gerichte vm<m>e schult alzo |
| Artikel 32 | Von geczeuge. | Welchen man man vnelich cziet an gebort ader an ammechten, daz mus ghenner |
| Artikel 33 | Wenne eyn kemphe sien hantgemal benennen sal. | Keyn schepphenbare vrie man darff syn hantgemal bewisen, noch sien vier |
| Artikel 34 | Von schult. | Ist eyn man dem andern icht schuldig in wichbilde, so sal er nemen den |
| Artikel 35 | Von kamphe. | Wer kemphlichen gruszin wil eynen sinen genoszin, der muz den richter |
| Artikel 36 | Von pynlicher clage. | Allerhande clage, die an vngerichte ghet, alz dube vnde roub vnde mort |
| Artikel 37 | Von not, von lage vnde von hussuchunge. | Not vnde lage vnde hussuchunge an eynes mannes lip, die sal der man in |
| Artikel 38 | Von heimsuche. | Cziet eyn man den andern hussuchunge nachtes czites ader tagis, vnde |
| Artikel 39 | Von notumfftiger clage. | Allerhande notumftiger clage obirnachtit die richtit nymant, wenn der |
| Artikel 40 | Von vngerichte, das man obir eynen claget, do er nicht gheinwertig ist. | Wirt eyn man vmme vngerichte beclaget, do er nicht keinwertig ist, vnde |
| Artikel 41 | Wy man an eynes mannes stat komen sal zcu wichbilde rechte, do man eynen | Wo eyn man des andern wort sprechen sal, do er mit orteiln zcu getwungen |
| Artikel 42 | Von den ratmannen zcu Meydeburg, vnde wie das recht vffkomen ist, das man | Wo man die stat zcu Meideborg vzgab zcum aller ersten zcu wichbilde, vnde |
| Artikel 43 | Von marckt hacken, wie man obir die richten sal, vnde wy man richten sal | Dy do marckt hacken heiszin, vorbussen sy an ichte, ader missethun sy icht |
| Artikel 44 | Von den richtern zcu Meideborg. | Jr hochster richter zcu Meideborg, der hat drie voitding in dem iare: Eyns |
| Artikel 45 | Von der richtere gewette. | Des burcgreuen gewette sien drie phunt; des schultheisen gewette sien acht |
| Artikel 46 | Von dem schultheise. | Der schultis, der hat drie voitding yn dem iare: Eyns an dem czwelften |
| Artikel 47 | Von schepphen vnde von belehente richtere. | Js sal kein schepphe zcu rechte driestunt nach eynandir orteil vynden yn |
| Artikel 48 | Von vormu<n>deschaft vnmundiger kindere. | Stirbet eyn man, der kindere hot, die zcu iren iaren nicht komen sien, ir |
| Artikel 49 | Von bussen zcu wichbilde vnde von lassen rechte. | Wo eyn lasse syne busze vorlust zcu geben, daz sien driszig schillinge |
| Artikel 50 | Von gewilborten sachen. | Ob czwier manne clage uffgehaben w(er)t yn gehegetem dinge vor gerichte |
| Artikel 51 | Von suneluten. | Wo eyne sone geschit vor gerichte, ader eyne oruede, die geczeugit eyn man |
| Artikel 52 | Wer sune breche, was er darume liden sal. | Wo aber sune ader eyne rechte gewere geschit, bricht sy der sachwalde |
| Artikel 53 | Von gutes vronunge. | Do abir eynem manne syne gewere gevronet wirt, alz ofte er vz vnde yn |
| Artikel 54 | Von gabe. | Ab der richter vnde die schepphen abegestorben sien yn wichbilde, man mag |
| Artikel 55 | Von gabe, die man vor gerichte gibit. | Uon gaben, die man <mannen> ader wiben gibit jn gehegetem dinge vor dem |
| Artikel 56 | Ab eyn wip ire morgingabe adir lipgedinge zcu eigen behalden welde. | Keyn wip mag in wichbilde morgingabe noch lipgedinge an eynes mannes erbe |
| Artikel 57 | Von erbe. | Stirbit eyne frauwe ane erben, do sy keyne erben gewonnen by irem manne |
| Artikel 58 | Ab erbe, gerade ader hergewete los stirbit. | Ab eyn erbe stirbet, do sich nymant czu czuet yn iare vnde yn tage, das |
| Artikel 59 | Von gabe, dy eyn man sinen kyndern gibit. | Gibit eyn man synen kindern eyn gut in wichbilde yn geheigetem dinge vor |
| Artikel 60 | Von erbin orloub. Von gabe von czinsgute. | Gibit eyn man sinen kindern sien gebewde in wichbilde, ader sinem wibe |
| Artikel 61 | Ab eyn man czinsgut <hat> von dem gotishuze. | Hot abir eyn man czinsgut von eynem gotishuze, vnde bekennet is em der |
| Artikel 62 | Von vsgeraten kindern. | Stirbit eyn man yn wichbilde, der kyndere hat, die vzgerat sien von sinem |
| Artikel 63 | Ab eyn man zcu varndir habe gewist wurde. | Besiczit eyn man koufenschacz ader varnde habe yn wichbilde von gerichtis |
| Artikel 64 | Wy kein man noch kein wip in sichbette sien gut vorgebin mag. | Keyn wip noch kein man mag yn sichbette sines gutes vorgeben obir drie |
| Artikel 65 | Ap eyner den andern wolle uffhalden yn eynem andern gerichte ader yn eynem | Jst, das eyn man betefart ader kouffart varn wil ussen des landes, wyl den |
| Artikel 66 | Von schult. | Beclaget eyn man den andern vmme schult, die er em gelabet hat vor synem |
| Artikel 67 | Ab eyn gast den andern mit geczuge anspricht vmme schult. | Spricht eyn gast den andern an vmme gelt vor gerichte, ghenner entgeht |
| Artikel 68 | Von clage vff geerbit gut. | Beclaget eyn man den andern vmme eyn gut in wichbilde, daz daz gut sien |
| Artikel 69 | Von liplichir clage, wy man dy obirczugen moge. | Jst, daz eyn man vorwunt wirt, vnde schriet er an daz gerufte, vnde vehit |
| Artikel 70 | Welchz vngerichtis eyn man nehir zcu entghen ist. | <Geschit> erhaftige not, nachtis czit ader tagis, vnde welde man eynen |
| Artikel 71 | Wirt eyn man vorwunt, adir von wunden. | <Wirt> eyn man vorwunt, vnde komet der cleger nicht vor, vnde vornachtit |
| Artikel 72 | Von busse. | Der eynen schepphen yn wichbilde beschilt vff der bang, er gewynet syne |
| Artikel 73 | Wie man orteil straffen sal zcu wichbilderechte. | Welch man eynen schepphen an eynem orteile straffen wil in gerichtis |
| Artikel 74 | Wenne eyn man geczeugis volkomen sal. | Wirt eynem manne sien geczeug irteilt vor gerichte, des hot er tag drie |
| Artikel 75 | Wie eyn man sinen son vortreten sal. | Eyn iczlich vnbeschulden man an sinem rechte yn wichbilde, der mag sinen |
| Artikel 76 | Von schultclage vmme tranggelt. | Wil eyn man den andern beschuldigin vmme trancgelt, des entgheet er em mit |
| Artikel 77 | Von dinstboten recht kegin iren herren, vnde der herre ghein iren | Ein vrier dinstknecht in wichbilde mag sien vordynte lon behalden kegen |
| Artikel 78 und 79 | Von kampffbaren wunden, wie man den phleget mete zcu farn. | Welch man vorwunt wirt jn wichbilde, vnde beschriet er daz gerufte, vnde |
| Artikel 80 | Von kamphe vmme wunden. | Wenne eyn man eynen kamph mit rechten orteilen gewynnet vmme eyne wunden |
| Artikel 81 | Ab sich czwene man beyde glich wunten. | Wvnden sich czwene manne in wichbilde vndir enander glich, vnde komen |
| Artikel 82 | Ab sich czwene an eynander wunten glichir wunden, vnde der eyne ghinge zcu | Wvnten sich czwene an eynander in wichbilde glicher wunden, der eyne gheit |
| Artikel 83 | Von wunden, die mit mess(er)n gestochen sien ader mit eynem swerte. | Wvnten sich czwene man an eynander gliche in wichbilde, der eyne mit eynem |
| Artikel 84 | Von burgeschaft vmme wunden. | Uorburget eyn man den andern in wichbilde vmme eyne wunde zcu dem |
| Artikel 85 | Von hantvrede. | Wirt aber eyn hantfrede gelabet vmme eyne wunde vor dem richtere vnde vor |
| Artikel 86 | Von wunden, die beclaget sien vnde gefrist wurden mit orteiln. | Wonten sich czwene manne glich, vnde komen sy beyde vor gerichte, vnde |
| Artikel 87 | Von knuttilnslege vnde von swulste. | Wirt eyn man mit knuttiln geslagen vff sinen rucken, ader uff sinen buch |
| Artikel 88 | Von lage, von nod, von heimsuchunge. | Lage vnde not vnde heimsuchunge richtet der burcgraue, vnde nicht der |
| Artikel 89 | Von totslage. | Ab eyn man tot geslagen w(er)t, vnde hat er drie kint ader mehir, w(er)t |
| Artikel 90 | Von deube. | Wirt eynem manne syn gut vorstolen in wichbilde, vnde w(er)t daz gebracht |
| Artikel 91 | Von schult, die mit notgerichte gewunnen w(er)t vor gerichte. | Welch man den andern vmme schult <beclaget>, vnde gewynnet er daz gelt mit |
| Artikel 92 | Von frouwen, dy kindere vortreten wollen. | Eyne frauwe mag iren son nicht vortreten vor gerichte, ader vzczihn vor |
| Artikel 93 | Von morgingabe. | <Wo> eyn man synem elichen wibe eyn gelt zcu morgingabe gelabet, vnde ir |
| Artikel 94 | Von swanger frauwen. | Das wib sal man nicht vorwisen von ires mannes gute, wenne ir man stirbet |
| Artikel 95 | Von eyden. | Sweret eyn man dem andern vor gerichte, er mag wol ufflegen vnde abelegen |
| Artikel 96 | Von eydpheningen. | Eytpheninge sal kein man geben, ab der eyd mit richters orloub gelassen |
| Artikel 97 | Von anfange, vnde wy man eynen eynes kouffes geweren sal an eyme pferde. | Uorkouft eyn man eyn phert, do er gewere an gelabit, do sal <er> en an |
| Artikel 98 | Worumme dy rathern eynem zcusprechen mogen vnde wye hoch. | Dy ratmanne von der stat mogen keinen man besagen vmme schult, is geschehe |
| Artikel 99 | Wie man die von Meideborg vor kein recht brengen mag. | Dy wile daz dy burgere von Meideborg rechte tedinge halden, vnde sich vor |
| Artikel 100 | Wy man eynen schepphen rechtelosz bewisen sal. | Nymt eyn schepphe gelt von eynem manne, vnde gibt em eyn recht darumme |
| Artikel 101 | Wie man vorguldene schult bewisen sal. | Eyn iczlich man sal vorguldene schult bewisen vff den heiligen nach toder |
| Artikel 102 | Von phlege rechte. | Keyn wirt kein mannes kint hochir phlegen mag an toppilspil, wenne alz er |
| Artikel 103 | Von wysz pheninghen. | Wo eyn man dem andern vor schult vnder koningis banne sien erbe setczit |
| Artikel 104 | Wie man eynes mannes eigen obirczugen <sal>. | Sal eyn man geczugen uff eynes mannes eigen selbsobinde ader selbdritte |
| Artikel 105 | Von geczugen vmme eigen. | Sal man vorguldene schult volbrengen uff eynes eigem, das muszin besessene |
| Artikel 106 | Von geczuge vmme schult. | Sal eyn man vorguldene schult volbrengen vmme schult, daz mogin syn |
| Artikel 107 | Von geczeuge vmme falsch. | Sal eyn man dem and(er)n syne hant angewynnen vmme valsch, daz mus er thun |
| Artikel 108 | Von geczuge vmme wunden. | Sal aber eyn man geczeugen vmme wunden in eyner hanthaftigen tat, das mus |
| Artikel 109 | Von vngerichtis geczuge. | Allerhande geczeuhunge, die vmme vngerichte begriffen werden vor gerichte |
| Artikel 110 | Von roublicher gewere. | Wir<t> aber eyn man beclaget vmme roubliche gewere, do man dy hanthaftige |
| Artikel 111 | Wie sich eyn man vz der achte zcihn sal mit rechte. | Czuhit sich eyn man vz der voruestunge yn wichbilde, dem sal der richter |
| Artikel 112 | Von hanthaftiger tat. | Welch man in der hanthaften tat gevangen wirt mit dube ad(ir) mit roube |
| Artikel 113 | Von hanthaftigir tad. | Die hanthaftige tat ist do, wo der man mit der tat eynen begrift, ader yn |
| Artikel 114 | Von werebusse. | Welch man vor gerichte vord(er)t eyne solliche sache, do er eyne gewere |
| Artikel 115 | Von borgeczoge vmme vngerichte. | Wer burge wirt eynes mannes vor gerichte, en weder zcu gestellen vor |
| Artikel 116 | Von borgeczoge vmme vngerichte. | Der abir borge w(er)t eynes mannes vor gerichte yn wichbilde, vnde komit |
| Artikel 117 | Von borgeczoge. | Sal man eynen vorbrengen czu bescheiden tagen, der vmme vngerichte |
| Artikel 118 | Von fedirspyl. | Dvben, crhan, alestern, phawen vnde ander fedirspil, daz nicht zcham ist |
| Artikel 119 | Von bhenen. | Uluhit eyne beneswarm vz eynes mannes houe zcu synem nackebur, er ist den |
| Artikel 120 | Von hunern. | Ulihen ouch hunere yn eynes vromden mannes huz, vnde thun dy schaden, mag |
| Artikel 121 | Von schedelichin thyren. | Wer so helt eynen glumenden hunt, ader eynen czamen wolff, ader eynen |
| Artikel 122 | Von offen vnde gengen vnde swynkoben. | Eyn iczlich man sal beschutten synen ofen vnde syne feuwermewer, das dy |
| Artikel 123 | Von der smede essen vnde notstelle. | Koufft eyn smyt eyn huz yn eyner stat, er mag doryn buwen eyne esse ader |
| Artikel 124 | Von trouffen vnde von rynnen. | Is mag kein man syne troufe hengen yn eynes andern mannes hof. Eyn |
| Artikel 125 | Von reynen vnde von greniczen. | Wer molboume ader marcksteine setczt, der sal do by haben den, der an der |
| Artikel 126 | Von hopphe vnde vo<n> boymczwigen. | Ulicht sich hopphe obir den czun, wer dy worczile yn deme houe hat, der |
| Artikel 127 | Von busse vnde von wergelde. | Welch man slet eynen mezeman, daz sien spillute vnde kemphen vnde varnde |
| Artikel 128 | Wo man das wergelt gelden sal. | Eyn wergelt nymant gelden sal, wenne vor dem richtere vnde vor den |
| Artikel 129 | Von lantstrassen vnde von stigen. | Eyne iczliche lantstrasze sal habin zcu der wyte acht fusze; eyn stig zcu |
| Artikel 130 | Von anefange. | Anfanget eyn man eyn phert, vnde czuet sich ghenner an synen geweren, der |
| Artikel 131 | Worane man keynen geweren bedarff. | Golt vnde silber vngeworcht, do mit darff sich nymant czihen an eynen |
| Artikel 132 | Von gelde zcu behalden. | Eyn iczlich man sien gelt behalden mag vmme rechte kouffmanschatcz |
| Artikel 133 | Von anfange geczugeter ader geczogener adir gekouftir habe. | Spricht eyn man eyn gut an, js sy gewant ader was is andirs sy, ist <is> |
| Artikel 134 | Von anvange. | Neyn man vmme eynen anfang phlichtig ist, icht zcu geben, wider dem |
| Artikel 135 | Wo man eynen juden beclagin sal, vnde wo er recht thun sal. | Keyn cristin man eynen iuden beschuldigen mag, er thu is denne vor synem |
| Artikel 136 | Von des iuden gewere. <Wie> eyn cristin eynen iuden obirczugen sal, vnde | Czuhit sich eyn man vmme eynen kouff vff eynen iuden zcu geweren, der |