Artikel 5
Articulus quintus
<Summarium> Von vorbanten vnde von vorczalten.
<Textus>
[5 § 1] Welch man vnbesprochen im wichbilde zcu Sachzen in dem lande mit vnrechte w(er)t
in des babistes ban getan, ader von and(er)n phaffena von der gemeine der cristinheit gesund(er)t w(er)t, blibit er dorynne iar vnde tag
vnde mehr, er vorlust do mete nicht, weder sien ere, noch sin lehn, noch sien recht.
Wen1 ban schat der zelen vnde nymmt doch nymande den lip, wy lange er dorynne ist1.
[5 § 2] Welch man aber in des koningis achte blibetb iar vnde tag, der hat vorloren sien ere, vnde sien lehn, vnde sien recht, vnde syne
friheit, vnde synen lip, ab em geuolget w(er)t mit rechten orteiln, vnde ab er dorynne
begriffen w(er)t.
Glosa
[5 § 1] Nv voruolget er der rede von den, die rechtloz getedinget werden. Alzo wir gesprochen
haben von den, die in deme banne sien, daz sie sollen rechteloz sien, daz ist zcu
uornemen, ab er mit freuil in dem banne lege, do er ouch mit rechte ynkomen were.
Nu abir spricht er von sollichen vorbaneten, die mit vnrechte weren in den ban komen.
Jr sollit doch wissin: Wurde eyn man mit vnrechte gebannen, vnde bewist er daz nicht,
daz er mit vnrechte gebannen wurde, vnde voruolget man vnde besweret en mit dem banne,
alz recht ist, vnde blibet er vreuelich dorynne eyn iar, wol ist daz war, daz <derd band> nymande schade an dem libe, noch an sinen eren, noch an sinem rechte, ut ss li.
iii ar. lvi Constantinus3 ver. ban schat der zelen4. Darumme: Ab eyn man wol mit vnrechte were in den ban komen, doch sal er io daz orteil
forchten, ut xi q. vi <c.> oves que pastore5. Darumme daz em kein ergerunge bestehe, vnde sal eynes iczlichen richters ban eren,
zo w(er)t er nicht zcu vnrecht gebannen. Js were denne, daz eyn orteil nach der beruffunge
gegebin wurde, ader ab is eyn offinbar vnrecht were, ut extra de sentencia excommunicacionis
c. per tuas6.
Jr7 sollit wissin: Welch prelate eynen vnrechten bane gebe, dem sal sien ammecht vorboten sien eyn gancz iar; richtit er vnder des, er
ist ewiglichen irregularis, <ut> extra de re iudicata <c.> cum eterni8.
Ban schat der zelen. Glicher wise, alzo eynem manne dy vestunge der achte schadet dem libe, alzo schat
ouch der ban der zelen. Wen9 ban ist anders nicht wen eyns geistlichen richters orteil, daz er gibit vmme eyne
bewysete sunde obir eyne zele, des man sich nicht entsagin <magf>, wen mit rechtem gehorsam.
Jr sollit ouch wissin, welch eyn recht(er) ban ist, ader eyn vnrechter, vnde welch
ban zcu forchten ist, ader nicht; daz vint man ss li. iii ar. lxiiiig 10.
[5 § 2] Welch man abir in des koningis /B 21r achte et cetera. Jr sollit wissin: Achte ist eyne beuestunge. Vnde welch man so in dy achte
komet, in dem ersten iare ist er schalbar, jn deme and(er)n ist er erloz vnde rechtelosz.
Daz ist zcu uornemen, ab er in des koningis achte mit rechte brocht ist; vnde daz
ist darumme, ab er allen enden voruest ist, ab er denne iar vnde tag darynne ist,
<ut> ss li. i ar. xxxviii die iar vnde tag11. Vnde dy mus zcukomen, daz man mit der uoruestunge eyme uolget bisz an den koningk
von richter zcu richtere, vnde zcu leczt daz er komet in koningis ban, <ut> ss li.
i ar. ult. wenne der gekorne gogreue12.
[5 § 3] Nota. Mit welchirhande dinge et cetera. Das ist, do er getaget wurde, do ouch alle recht vff en irstunden durch
pynlicher sache willen, vnde die sache an den lip ader an glid trifft, <ut> ss li.
i ar. lxvii wen man vor gerichte13 ver. vmme anders keine sache14. Daz ist zcu uornemen, ab man em mit rechten orteil volgete, vnde in der achte begriffen
wurde, vnde der uestunge obirczuget, ut ss li. iii ar. lxxxi waz eyn man mit gerichte15 ver. wen aber man gesaczt w(er)t16. Daz ist durch vngehorsams wille, ut ff. de regulis iuris l. in totoh 17.
a p- doppelt B.b davor ist unterpunktet B.c et cetera folgt B.d–d so L fol. 14vb; fehlt B.e davor g B.f so L fol. 14vb; fehlt B.g -i nachgetragen B.h et cetera folgt B.
1–1Vgl. Ssp.-Landrecht III 63 § 2.
2–2Vgl. Ssp.-Landrecht III 63 § 3.
3Richtig: Ssp.-Landrecht III 63 § 1.
4Richtig: Ssp.-Landrecht III 63 § 2.
6X 5, 39 c. 40.
7Zum Absatz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht II 12 (II 12 § 14) (BG S. 595 Z. 8–11) und zu Ssp.-Landrecht III 56 (III 63 § 2) (BG S. 1351 Z. 8–11).
8Richtig: VI 2, 14 c. 1.
11Ssp.-Landrecht I 38 § 2.
12Ssp.-Landrecht I 71.
13Ssp.-Landrecht I 67 § 1.
14Richtig: Ssp.-Landrecht I 68 § 1.
15Richtig: Ssp.-Landrecht III 88 § 1.
16Richtig: Ssp.-Landrecht III 88 § 3.
17Dig. 50, 17, 80.