Das Sächsische Weichbildrecht mit Glosse
‹‹Artikel 91››
Articulus <XCIa>
<Summarium> Von schult, die mit notgerichte gewunnen w(er)t vor gerichte.
<Textus>
[91 (90) § 1] Welch man den andern vmme schult <beclagetb>, vnde gewynnet er daz gelt mit notrechte, er mus is gelden des selbien tagis, vnde mus deme richtere wetten.
[91 (90) § 2] Wirt1 eyn man beclaget vmme gelt, vnde bekennet er der schult, zo sal er dy schult gelden by virczinnachten1; gibit er sy nicht, der richter /B 183v hat sien gewette gewonnen; zo sal er em gebieten, zcu gelden in acht tagen; denne obir drie tage, denn obir czwene tage, denne obir nacht. Wie dicke er daz brichtc, zo ufte hat der richter sien gewette. Hot er des gewettis nicht vnde der schult, er vronet sien gewered; hot er der gewere nicht, er tut en mit zcu banne; zo mag man en wol vfhalden, wo man en ankomet vor daz gelt vnde vor die gewette; wert er aber <vone ymands gehuwszet add(ir) gehegete>, der mus dem richtere wettenf.
Glosa
[91 (90) § 2] Dis2 ist zcu uornemen vmme solliche schult, die vor gerichte bekant ist; die teilit man zcu beczalen by virczinnachten, <ut> ss li. ii ar. <vg> wer eygens3 ver. obir virczinnacht4. Were abir disz eyn grosz gelt, alzo eyn wergelt, so hette er is lenger tag, ut C. de usuris rei vendi. l. ultima5. Alleyne doch die recht sprechen: Wenne der man eynes geldis bekennet, er sal is zcu hant leisten; das meynt er obir virczinnacht, <ut> ff. de solucionibus l. quod si dicimus6.
Jr7 sollet wissin: Eyn man w(er)t dem and(er)n schuldig, als ab eyner dem and(er)n icht liet, borget ader vorkouft; das ist billich, naturlich vnde erlich, das ich das gelde, beczale vnde widirgebe, <ut> Instituta quibus modis contrahitur obligacio § mutui autem8.
Ouch9 w(er)t eyner schuldig von worten, das ist von gelobden, als das eyner vor den and(er)n gelabit, ut Institu. de duobus reis stipulandi § et stipulanti10, <et> ff. e. ti. l. i11.
So12 wirt /B 184r ouch <einerh> schuldig mit briuen, dorynne er sich vorbynt, ut Institu. de obligacionibus que fuerit ex non scriptis § olim sc<ri>ptura fiebat obligacio13.
So14 w(er)t ouch eyner schuldig von volbort, ut C. quibus modis pingnus <tacitei> contrahitur l. i15, <et> Institu. de obligacionibus que fuerit ex consensu § consensu fiunt16.
Wurde ymant vmme solliche schult ad(ir) gelobde beclaget, vnde bekennet er des gelobdes vnde der schulde, den teilt man by virczin tagen zcu leisten; dornach by acht tagen, dornach by eynem tage, dornach by eyner nacht. Vnde wurde so eynem geuolget mit rechten orteilen, so teilt man uff en als manich gewette. Mag man der schult nach des gewettis nicht von em vzphenden, das ist, ab er nicht erbe nach eigen hat noch burgen, vnde mag man <enj> selber nicht gehabin, zo tut man en denne zcu banne, das ist yn dy achte.
Doch sollit ir wissen, das der ban vnde die achte mit enandir enczwey tragen. Wenne der ban ist andirs nicht mer, wenne das man en uffhalden mag yn allen gerichten, vnde man mag em doch nicht den lip darumme nemen, alz ab er vorvest were; vnde wer en helt, husit ad(ir) hauet, der mus dem richtere wetten, <ut> ss li. iii ar. xxii werk herbergetk 17. Vnde disser wettit darummel deme richterem, sint er is wol wuste, das ghenner zcu banne getan wart.
a CXI B.b so L fol. 103va; fehlt B.c davor b durchgestrichen und unterpunktet B.d davor gewette getilgt (gewet- durchgestrichen, -te unterpunktet) B.e–e so L fol. 103va; daz gelt B.f et cetera folgt B.g so L fol. 103va; l B.h so L fol. 103vb; fehlt B.i tacito B.j so L fol. 103vb; nicht B.k–k darüber jn textu et glosa B.l folgendes daz er is unterpunktet B.m folgendes nicht gekundiget hat unterpunktet B.
1–1Vgl. Ssp.-Landrecht II 5 § 2 erster Satz erstes Drittel.
2Zum Absatz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht II 5 (II 5 § 2) (BG S. 539 Z. 3–13).
3Ssp.-Landrecht II 5 § 1.
4Ssp.-Landrecht II 5 § 2.
5Cod. 7, 54, 3.
6Dig. 46, 3, 105 (richtig: l. quod dicimus).
7Zum Absatz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht I 6 (I 7) (BG S. 179 Z. 3–5).
8Inst. 3, 14 pr. zweiter Satz.
9Zum Absatz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht I 6 (I 7) (BG S. 179 Z. 6–9).
10Inst. 3, 16 pr.
11Dig. 45, 2, 1.
12Zum Absatz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht I 6 (I 7) (BG S. 179 Z. 10–13).
13Inst. 3, 21.
14Zum Absatz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht I 6 (I 7) (BG S. 180 Z. 1–5).
15Cod. 8, 14, 1.
16Inst. 3, 22 pr.
17Richtig: Ssp.-Landrecht III 23.