Das Sächsische Weichbildrecht mit Glosse
‹‹Artikel 114››
Articulus CXIIII
<Summarium> Von werebussea.
<Textus>
[114 (113) § 1] Welch1 man vor gerichte vord(er)t eyne solliche sache, do er eyne gewere geloben mus, vnde gelabet dy, vnde komet dornach eyn ander, vnde vord(er)t die selbie sache, vnde mag der, der dy gewere gelabet hat, ghenen nicht geweren, nach dissen abewisen mit rechte, er mus syne vorderunge lasen mit eyner werebusze, vnde mus dem richtere wetten. Werebusze ist dy vorder hant, do er dy gewere mete gelabet, ader eyn halb wergelt1.
[114 (113) § 2] Gelabit2 abir eyn man <eyneb> gewere, do er hergewete ader erbe vordert, ad(er) frouwenc gerade, ader varnde /B 196r habe, wirt em an der gewere bruch mit rechte, er mus darumme dem richtere wetten, vnde dy habe mit busze lassen2.
[114 (113) § 3] Gewere3 sal eyn iczlich man thun vmme totslag, vmme lemde, vmme wunden, vor syne swertmagend 3.
Glosa
Als hir vor gesprochen ist von wunden vnde von totslage, vnde ouch von erbe vnde von hergewete vnde von gerade, douor man eyne gewere gelobin mus.
[114 (113) § 1] Darumme ist not, das er hir von der gewere spricht. Vnde disz ist zcu uornemen, ab solliche sache vorbussit wurde, vnde die busze wurde von eynem entphangen, den sy nicht angehorte, wy man denne deme thun solle. Vnde spricht: Welch man <vore gerichtee> et cetera. Komit dornach eyn ander. Dis ist zcu uornemen, der ouch dy selbie sache vord(er)t. Were er abir ynlendisch gewest, vnde hette das nicht vorlutbart yn iare vnde yn tage, sint hette er keine vorderunge mehir, vnde zo were is em dornach vnschedelich; sunder der dy gewere getan hat, muste doch douor antwerten. Were dy clage nur beghunst, alzo recht ist, so mus ghenner, der dy gewere entphangen hat, sine vorderunge laszin mit der werebusze. Daz ist sine vordir hant, ab is vmme totslag, ader vmme lemde, ader vmme wunden, ader vmme halb wergelt were; vnde hochir mag man en ouch nicht triben, we(ne) alz daz recht spricht Institu. de officio iudicis § i4; vnde w(er)t domete loz, vnde nicht rechteloz; vnde das halbe wergelt mus er deme geben, deme er dy gewere gelabete, vnde das wergelt dorczu, das er uffgehabin hatte; vnde des todin vorderer mus sich mit deme /B 196v wergelde abe lassin wiesen, vnde mag en nicht hochir getriben. Wenne5 wo die selbie sache ist, do ist ouch das selbie recht, ut Institu. quibus modis ius patrie potestatis solvitur § patri6, <et> ff. de verborum obligacionibus l. accio in fine7.
[114 (113) § 2] Nota. Gelabit aber eyner. Als vor gesprochen ist von sollicher sache, do eyner eyne gewere vmme gelaben mus vmme pynliche sache, vnde er voruallen sy dorumme, ab em an der gewere broch wurde. Nu so spricht er hie von burglicher sache, das ist, ab eyner eyne gewere gelabe, do dy clage wider lip noch geled antrifft. Die vorlust er, vnde wettet, vnde gibit das weder, das er vffgehaben hat; vnde darumme daz dy sache lichtiglichir ist, vnde darumme vorbust man sy ouch lichtiglichir. Vnde8 wo grosser missetat ist, do ist ouch grosser pyn, <ut> Institu. de publicis iudicijs § item lex9, <et> C. ad legem Iuliam de vi publica l. i10.
a rubriziertes et cetera folgt B.b so L fol. 110ra; eynem B.c davor vord(er)t unterpunktet B.d et cetera folgt B.e–e so L fol. 110rb; vngerichte B.
1–1Vgl. Ssp.-Landrecht II 15 § 1.
2–2Vgl. Ssp.-Landrecht II 15 § 2.
3–3Vgl. Ssp.-Landrecht II 16 § 1.
4Inst. 4, 17, 1.
5Zu diesem Satz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht II 12 (II 12 § 10) (BG S. 592 Z. 12 – S. 593 Z. 5) und Glosse zu Ssp.-Landrecht II 15 (II 15 § 1) (BG S. 623 Z. 1–3).
6Inst. 1, 12, 1 zweiter Satz (richtig: pari).
7Dig. 45, 1, 108 pr. (richtig: l. a Titio in fine), wie in Accursischer Glosse.
8Zu diesem Satz vgl. Glosse zu Ssp.-Landrecht II 15 (II 15 § 2) (BG S. 623 Z. 8–10).
9Inst. 4, 18, 8.
10Cod. 9, 12, 1.